Akaryakıt Fiyatlarının Enflasyon Üzerindeki Etkileri Analiz Edildi
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ekonomistleri Mert Gökcü ve Eren Sezer tarafından yapılan analize göre, akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin enflasyon üzerindeki etkileri incelendi. Çalışmada, uluslararası petrol fiyatlarının artışının tüketici enflasyonunu doğrudan ve dolaylı yollarla etkilediği vurgulandı.
2026 yılı itibarıyla akaryakıt harcamalarının tüketici sepetindeki payının yüzde 3,21 olduğuna dikkat çekilirken, bu fiyat artışlarının ulaştırma ve gıda gibi birçok sektörde maliyetleri artırdığı belirtildi.
Vergi Düzenlemeleriyle Fiyat Dengesi Sağlanıyor
Analize göre, eşel mobil mekanizması, akaryakıt fiyatlarındaki artışları vergi düzenlemeleriyle dengeleyen bir otomatik mekanizma olarak işlev görüyor. Küresel petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde, akaryakıt üzerindeki ÖTV'nin düşürülmesiyle nihai fiyat artışları kontrol altına alınabiliyor.
2026 yılı başı itibarıyla ÖTV'nin akaryakıt fiyatları içindeki payının yüzde 21 ile 26 arasında değiştiği belirtildi.
Enflasyona Etkisi Hesaplandı
Analize göre, Brent petrol fiyatlarındaki yüzde 10'luk bir artışın, eşel mobil uygulanmadığı durumda enflasyonu 12 ay içinde yaklaşık 1 puan artırdığı tespit edildi. Ancak eşel mobil sisteminin devrede olduğu senaryoda bu etkinin önemli ölçüde azaldığı görüldü.
Ortalama petrol fiyatının 70 dolar seviyesinde olması halinde enflasyona etkisinin 1,9 puandan 0,6 puana düştüğü hesaplandı. Petrol fiyatının 90 dolar seviyesine çıkması durumunda ise eşel mobil sisteminin enflasyonu yaklaşık 3,7 puan sınırlayıcı etkisi olabileceği belirtildi.
Analizde, küresel enerji fiyatlarının para politikasının doğrudan kontrolü dışında olduğuna vurgu yapılarak, eşel mobil uygulamasının bu tür dış kaynaklı fiyat baskılarını azaltmada önemli bir araç olduğu ifade edildi.
Merkez Bankası ekonomistlerine göre, eşel mobil mekanizması enflasyonun kontrol altına alınmasına ve dezenflasyon sürecine katkı sağlayacak nitelikte bir mekanizma olarak değerlendirildi.
